Dutch trashures
Vuilnis op de bevroren Rozengracht - foto Frits Weeda, 1963. Gemeentearchief AmsterdamDumpster divingOpkoper - Het Leven, 1925


Een morgenster,


zo noemen ze iemand die in de late en vroege uurtjes de straat langsgaat om 'waardevolle' dingen op te duikelen bij het vuil.
Tegenwoordig is ook de term stadsjutter in zwang. Zelf noem ik me gekscherend een straatarcheoloog. Voorzichtig maak ik de gevonden schatten schoon, kalefater ze op en presenteer ze in hun nieuwe glorie.

Elk voorwerp vertelt zijn eigen verhaal.

Hoe lang duurt het tot iets cultureel erfgoed wordt? Wanneer is het geschiedenis?
Tegenover Artis, in de Henri Polaklaan, vond ik onlangs een paar productiemappen van de jeugdserie Duel in de diepte en de speelfilm Mijn zuster de negerin (naar het boek van Cola Debrot). Met een film- en geluidband, locatie- en adreslijsten, muziekoverzichten, crewlists en nog veel meer.

Bijzonder zijn de meer dan 100 castingsfoto’s, die in 1978/79 in opdracht van filmregisseur en -producent Dirk Jan Braat op Curaçao en Aruba zijn gemaakt. Het zijn niet alleen de kleding en kapsels die je bijna 40 jaar terugvoeren, maar ook de verkleurde polaroidfoto’s zelf. Met daarbij hun volle naam, adres, telefoonnummer en korte omschrijving, zoals 'krulletjes' of 'beetje tiet'.

Typecasting was in die tijd nog volop troef. Gezocht werd onder meer naar plantageknechten, Antilliaanse vrouwen, en Europeanen op de kade. Verrassend tref ik tussen de castingfoto’s van Duel in de diepte ook een paar bekende gezichten aan, namelijk van Aus Greidanus (toen nog bij De Appel), Norman de Palm en Felix de Rooij, de oprichters in 1976 van het interculturele theatercollectief Cosmic Illusion in Amsterdam.

Op de foto’s van Mijn zuster de negerin staan vooral veel blonde blauwogige jongetjes. Veel ervan konden paardrijden, lees ik in de beschrijvingen. Blijkbaar een vereiste. Enkelen ook niet. ‘Rijdt wel ezel’ staat er bij eentje. 

Bekijk alle foto’s van Duel in de diepte
Bekijk alle foto’s van Mijn zuster de negerin





Een integrerende foto. Waarschijnlijk uit het eind van de jaren '60. Tussen alle drankreclames en pinups in hangt een Chinees masker, een afbeelding van Adolf Hitler en een met een pijl doorboorde appel. Een bijna verzopen? vrouw lijkt een pistool van de rand van het zwembad te pakken. Een dame in bikini steekt haar hoofd in een tent. En een donkere man met polsbandje doorboort je met zijn ogen.
Waarom en waar is deze foto genomen? In een kroeg, jeugdhonk of studentensoos? Of op de kamer van deze een beetje nerveus kijkende jongeman, die zijn handen angstvallig onder het tafelkleed verborgen houdt? Er zitten punaisegaatjes in de foto. Waar heeft die opgeprikt gezeten? Misschien later op dezelfde plek?


Soms komt alles samen. Dit keer mijn liefde voor schatgraven, fraai geïllustreerde boeken en dans. Nu boeken massaal in ondergrondse containers verdwijnen, verschijnen er ook steeds meer boekenkastjes in het straatbeeld, waar mensen hun (overtollige) boeken kunnen achterlaten, ruilen of gratis meenemen. Een mooi initiatief, hoewel er meestal niets bijzonders te vinden is. In een van die kastjes, in de Holbeinstraat in Amsterdam-Zuid, vind ik echter een zeldzame eerste druk van Willem Arondéus’ debuutroman Het Uilenhuis uit 1938. Uitgeverij Kosmos beloonde hem met een ‘Eervolle Vermelding’, maar door zijn wollige taal was het geen onverdeeld succes. Meer bijzonder zijn de prachtige gravures van Arondéus hand, waarmee het boek is versierd.

Willem Arondéus (1894-1943) was een auteur en beeldend kunstenaar, die openlijk voor zijn homoseksualiteit. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat hij in het verzet, vervalste onder meer persoonsbewijzen en was actief betrokken bij de bomaanslag op het bevolkingsregister aan de Plantage Middenlaan te Amsterdam in 1943. Twee maanden later werd hij door de bezetter geëxecuteerd.

Choreograaf Rudi van Dantzig raakte gefascineerd door het leven van deze eigenzinnige, ‘subversieve’ kunstenaar en schreef in 2003 zijn biografie.

Meer illustraties



Het is niet alles goud wat er blinkt. Op de Ceintuurbaan zag ik deze antieke schoolbank staan. Toevallig 'voor de deur' van een goede vriendin. Ik belde haar gelijk. Eenmaal toegesneld poseerde ze met een grote smile voor de camera. Maar het lachen verging haar vlug toen ze het dikke kabelslot ontdekte waarmee iemand de bank aan het fietsenrek had vastgemaakt...

10-09-2017
Restaureren gaat me boven mijn pet. Daarom heb ik de lampen vandaag doorverkocht aan een Amsterdamse dame wiens echtgenoot goudsmit is. Voor hem is het een uitdaging, 'één van zijn projecten', vertelt zijn vrouw. Ik ben benieuwd naar het resultaat, dus wie weet wordt vervolgd...

 


FOTO'S Evert de Vries, Amsterdam

Bekijk alle foto's



‘Neem hem mee, neem hem mee!’, roepen een man en vrouw me toe als ik aan de rand van de straat ineens een piano zie staan. Ik kan mijn ogen nauwelijks geloven. Het is een prachtig exemplaar, art deco, de zwarte lak glimmend in het licht van de lantaarnpaal. Er is wel van alles mee mis, zegt de man. Maar sowieso is hij blij dat hij er eindelijk vanaf is. Van dat apparaat waarop hij als tiener van zijn vader urenlang oefenen moest.
Zijn vader, een bekende Amsterdamse vrouwenarts, is pas overleden en nu zijn ze de inboedel aan het opruimen. Er staat al een hoop spullen op straat, waar steeds meer voorbijgangers in lopen te grasduinen. En er komt steeds meer bij. Blikvanger blijft echter de piano. Hoe neem je die in vredesnaam mee? ‘Ik woon op de derde verdieping’, zegt een jongedame met teleurstelling in haar stem, hoe krijg ik die piano ’s nachts omhoog?

Net zo snel als een tafel buiten wordt gezet, verdwijnt hij weer naar binnen. ‘Misschien toch wel handig bij het verbouwen’, verklaart de man. Alles lijkt met grote haast te moeten gaan. En tamelijk impulsief. Als een van de schatgravers erover klaagt dat er zomaar patiëntendossiers op straat liggen, worden ook die weer snel naar binnen gedragen.
Zelf breng ik wat persoonlijke spullen in veiligheid. Mappen met prachtig medisch reclamemateriaal uit de jaren ’50. Maar ook een reisverslag en memorabilia van de trip die het dokterspaar in 1957 naar Engeland maakte. En – is dit ook uit een soort kwaadheid buiten gezet? – een doosje met tientallen gelukwensen voor de geboorte van hun zoon in 1959. Een folder van het Diakonessenhuis, vormt een prachtig tijdsdocument. En heel hartverwarmend – maar ook een beetje eng – is een opgevouwen papiertje onderin de doos met daarin een verdroogd navelstrengetje. Wel heel toepasselijk natuurlijk voor een vrouwenarts om zoiets te bewaren.
Onder de vele felicitaties een welgemeend advies van een bevriend echtpaar:
‘We geloven wel dat jullie weten hoe van jullie kind te genieten, en daarbij ook hem van zijn ouders te laten genieten, want dat is natuurlijk de andere zijde ervan. En denk erom Tim, een verwend dokterszoontje mag niet bestaan. Vergeet niet je prestige op te houden.’
Het was niet tegen dovemans oren gezegd.



Dutch trashures
is een initiatief van
Joost Groeneboer

foto Martha Luz Machado Caicedo

Stadsjutten sinds 2009 legaal in Amsterdam
GESPOT OP STRAAT

Next day - 14 oktober 2018

Left shoes only - 13 oktober 2018

Rue Marcadet Paris - 30 september 2018

Rue Boyer Paris - 29 september 2018

Rue Boyer Paris - 29 september 2018

Oeverlanden - 7 juli 2018

Zeeburgerstraat - 7 juli 2018

Herenstraat Utrecht - 25 mei 2018

Oudegracht Utrecht - 25 mei 2018

Vrolikstraat - 19 mei 2018

Vrolikstraat - 19 mei 2018

Weesperzijde - 3 mei 2018

Weesperzijde - 3 mei 2018

? - 3 mei 2018

Sarphatistraat - 3 mei 2018

Nieuwegracht Utrecht - 3 mei 2018

Piss off - Oudegracht Utrecht - 6 april 2018

Havenstraat - 6 februari 2018

Gratis water - Oudegracht Utrecht - 6 februari 2018

Spui - 5 januari 2018

Spui - 5 januari 2018

Jonas Daniël Meijerplein - 6 december 2017

Haverstraat Utrecht - 5 december 2017

Allesopkoper Gideon Italiaander - 16 oktober 2017

Rejected love - Wibautstraat - 7 oktober 2017

Nieuwe Amstelbrug - 7 oktober 2017

Echt vuilnisbakkenras - Van Woustraat - 7 oktober 2017

Wibautstraat - 5 oktober 2017

Nieuwe Meer - 12 september 2017

Stadhouderskade - 10 september 2017

Gideon Italiaander, Havenstraat - 9 september 2017

Café Bos, Amstelveense Weg - 9 september 2017

Amstelveense Weg - 8 september 2017

Piano met twee afgebroken voetjes - 5 september 2017

Gratis sofa Boterstraat Utrecht - 4 september 2017

Panorama Kromme Nieuwegracht Utrecht - 15 augustus 2017

Students ASC Vondelstraat - 10 augustus 2017

Take it all - 10 augustus 2017

Postbox Amsterdamse bos - 9 augustus 2017

Streetlife 11 - Not allowed in - 8 augustus 2017

Panorama Nieuwegracht Utrecht - 8 augustus 2017

Ceintuurbaan - 4 augustus 2017

Bike fishing Amstel - 3 augustus 2017

Vrolikstraat - 2 augustus 2017

Streetlife 10 - 1 augustus 2017

Bicycle sharing protest - 31 juli 2017

Fietshuwelijk - 30 juli 2017

Havenstraat - 29 juli 2017

Neem je bed op... - 26 juli 2017

Streetlife 9 - 17 juli 2017

Streetlife 8 - 17 juli 2017

I love my accountant - 17 juli 2017

Streetlife 7 - 17 juli 2017

Streetlife 6 - 17 juli 2017

Spuistraat - 15 juli 2017

Mirror, mirror... - 14 juli 2017

Prikkelende kunst... - 24 juni 2017

Streetlife 5 - 23 juni 2017

Streetlife 4 - 14 juni 2017

Streetlife 3 - 13 juni 2017

Streetlife 2 - 31 mei 2017

Streetlife 1 - 31 mei 2017

Oranje-Vrijstaatkade - 23 mei 2017

Kinkerstraat - 21 mei 2017

Refugee art - 16 mei 2017

Records forever - 1 april 2017

Buurvrouw: 'Ik plak er een ballonnetje op om het wat op te vrolijken' - 8 augustus 2016

Deftige dame - Waterlooplein, 6 augustus 2016

Deftige dames - Plantage Middenlaan, 5 augustus 2016

Ik sta op wacht, 5 augustus 2016

Nieuwe Rembrandt, 29 juli 2016

Nieuwe Van Gogh, 28 juli 2016

Moon ter Velde, 18 juli 2016

Zonder titel - 9 maart 2016

Exit Zwarte Piet - 7 november 2015

Hard Days Night - 25 oktober 2015

Badkuipen - 18 oktober 2015

Zwarte kunst - 6 oktober 2015

Steuntje - 6 oktober 2015

Beestjes - 6 oktober 2015

 

Meer / More >