Dutch trashures
Vuilnis op de bevroren Rozengracht - foto Frits Weeda, 1963. Gemeentearchief AmsterdamDumpster divingOpkoper - Het Leven, 1925


Een morgenster,


zo noemen ze iemand die in de late en vroege uurtjes de straat langsgaat om 'waardevolle' dingen op te duikelen bij het vuil.
Tegenwoordig is ook de term stadsjutter in zwang. Zelf noem ik me gekscherend een straatarcheoloog. Voorzichtig maak ik de gevonden schatten schoon, kalefater ze op en presenteer ze in hun nieuwe glorie.

Elk voorwerp vertelt zijn eigen verhaal.



Vier handbeschilderde poeder- en sieradenblikjes, doosjes met opmaakspullen, een tiental hoornen en ijzeren brilletjes, met en zonder glazen, medailles (een Franse van het Legioen van Eer), en valse snorren. En nog veel meer. En dat alles in een houten schminkoffertje met daarop de blinkende met klinknagels geschreven letters A.F. De voorletters van Alexander Faassen junior, een veel te jong gestorven acteur van rond 1900.
Alexander Faassen junior (5 oktober 1873, Rotterdam - 29 september 1911, Amsterdam stamde uit een beroemd toneelspelersgeslacht. Zijn vader was Alexander Faassen Senior en zijn oom Rosier Faassen, beiden grote sterren in de tweede helft van de 19e eeuw.
Via engagementen bij Alexander Zaalborn en Chris de la Mar kwam Alexander Faassen junior terecht bij de Nederlandsche Tooneelvereeniging, waar de acteur één van de pioniers werd van het naturalisme, vooral in het werk van de bekende toneelschrijver Herman Heijermans. Onder meer als Barend in Op hoop van Zegen en als Rafaël in Ghetto, een rol die hij meer dan 500 keer heeft gespeeld. Tweehonderd en meer avonden non-stop achter elkaar, dan hier dan weer daar, heel gebruikelijk in die tijd... 



Eind jaren ’80, in de tijd dat de vuilnis nog niet in ondergrondse containers verdween, vond ik op de Amsteldijk een klein archiefje van kinderboekenschrijver en -illustrator Willy Schermelé. Tussen de weggegooide proefdrukken en reproducties zat een flink aantal oorspronkelijke tekeningen, soms gesigneerd en met in potlood van het opschrift ‘origineel’ voorzien. Van Willy Schermelé had ik nog nooit gehoord – ik dacht eerst dat het een man was – maar haar sprookjesachtige tekeningen deden me denken aan het werk van Rie Cramer en Anton Pieck. 

Ik besefte dat ik iets bijzonders in handen had en in plaats van het te verkopen, legde ik Schermelé’s archief in de kast met de gedachte er ooit nog iets mee te gaan doen. Daar bleef het liggen totdat...

Lees verder op www.willyschermele.nl


Een van mijn 'schatten' is een kleine collectie, bestaande uit documenten, contracten, foto's en krantenknipsels, over het privéleven en de artistieke loopbaan van Prins Kaya.  Ik trof deze paperassen midden jaren negentig aan langs de straatkant van de Amstelkade in Amsterdam-Zuid. 
 
Prins Kaya werd geboren als Johan Jozef Vroom in Paramaribo (Suriname) op 25 juni 1906. Hij kwam in 1928 naar Nederland en woonde in Amsterdam, onder meer in de Paardenstraat 1 hs, op de Keizersgracht 753 hs, Singel 371 en Amstel 130. In 1937 verhuisde hij naar Rotterdam om als garderobier te gaan werken in de Negro Palace Mephisto aan de Nieuwe Binnenweg 94. Hij werkte daar ook als bezorger in dienst van de speculaasfabriek Van Doorn. In Amsterdam poseerde hij in 1939, 1941 en 1943 als model op de Rijksacademie van Beeldende Kunsten. Beeldhouwster Constance Wibaut herinnerde zich daar een zwarte man die zich ‘prins’ noemde en die tijdens de oorlog rijst in een pannetje meenam en de studenten daarin mee liet delen. Na de oorlog trad hij regelmatig op als danser of als vuurvreter. 
(Bron: Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis)

De foto's van de Rotterdamse nachtclub Mephisto zijn in 2014 te zien geweest in de tentoonstelling Zwart & Wit in het tropenmuseum in Amsterdam, en binnenkort in de tentoonstelling Songs of Liberation in het Nationaal bevrijdingsmuseum in Groesbeek.



Net voor er een enorme plensbui viel, redde ik begin jaren '90 in Amsterdam op de Vrijheidslaan een bijzonder boekje bij het vuil. Het zat in een oude koffer vol boeken, waaronder enkele Joodse gebedsboeken. 

Gelijk ging mijn fantasie de vrije loop over hoe deze boeken de oorlog hadden overleefd, daarna decennialang onberoerd op een vliering hadden gelegen, om uiteindelijk toch op straat te zijn beland.

In het bewuste boekje - prachtig in leren kaft, maar bijna uiteengevallen - zijn een tweetal publicaties over het baren van kinderen gebundeld.
Het eerste heet De Natuere ende Complexie der Vrouwen, uitgegeven in 1619 te Antwerpen door Jacob Bosselaer. De ondertitel luid: 'De natuere ende complexie der vrouwen. Hoemense zal onderkennen, die van natueren blij-geestich zijn, ende gheerne byslapen, ende vande ghene die swaermoedich zijn, ende niet gheerne by en slapen: Ooc om te zien oft een vrouwe bevrucht is, oft niet, ende oft sy een kechtken oft een meysken draegt. Met meer ander secreten der vrouwen.'

De tweede publicatie is Den nieuwen Vermeerderde Roosengaert uit 1623: 'Vande bevruchte Vrouwen, en hare Secreten, Ontfanginge, baringe, Vrouwen en Mannen raet te geven die onvrugtbaer zijn; alle sieckten der zwangere Vrouwen (oock als zy in barens noodt ende van kinde gelegen zijn te remedieren. Vele geexperimenteerde remedien, voor Voesters, kinderen, ende wat daer aenkleeft. Alles genomen uyt de Schriften van de experste Schrijvers: Als Albertus Magnus, Plinius , Avicenna, Galenus, Marcus Varro, Ambrosius Vare en meer andere.'




Dutch trashures
is een initiatief van
Joost Groeneboer

Stadsjutten sinds 2009 legaal in Amsterdam
GESPOT OP STRAAT

Nieuwegracht Utrecht - 11 juni 2018

Herenstraat Utrecht - 25 mei 2018

Oudegracht Utrecht - 25 mei 2018

Vrolikstraat - 19 mei 2018

Vrolikstraat - 19 mei 2018

Weesperzijde - 3 mei 2018

Weesperzijde - 3 mei 2018

? - 3 mei 2018

Sarphatistraat - 3 mei 2018

Nieuwegracht Utrecht - 3 mei 2018

Piss off - Oudegracht Utrecht - 6 april 2018

Havenstraat - 6 februari 2018

Gratis water - Oudegracht Utrecht - 6 februari 2018

Spui - 5 januari 2018

Spui - 5 januari 2018

Jonas Daniël Meijerplein - 6 december 2017

Haverstraat Utrecht - 5 december 2017

Allesopkoper Gideon Italiaander - 16 oktober 2017

Rejected love - Wibautstraat - 7 oktober 2017

Nieuwe Amstelbrug - 7 oktober 2017

Echt vuilnisbakkenras - Van Woustraat - 7 oktober 2017

Wibautstraat - 5 oktober 2017

Nieuwe Meer - 12 september 2017

Stadhouderskade - 10 september 2017

Gideon Italiaander, Havenstraat - 9 september 2017

Café Bos, Amstelveense Weg - 9 september 2017

Amstelveense Weg - 8 september 2017

Piano met twee afgebroken voetjes - 5 september 2017

Gratis sofa Boterstraat Utrecht - 4 september 2017

Panorama Kromme Nieuwegracht Utrecht - 15 augustus 2017

Students ASC Vondelstraat - 10 augustus 2017

Take it all - 10 augustus 2017

Postbox Amsterdamse bos - 9 augustus 2017

Streetlife 11 - Not allowed in - 8 augustus 2017

Panorama Nieuwegracht Utrecht - 8 augustus 2017

Ceintuurbaan - 4 augustus 2017

Bike fishing Amstel - 3 augustus 2017

Vrolikstraat - 2 augustus 2017

Streetlife 10 - 1 augustus 2017

Bicycle sharing protest - 31 juli 2017

Fietshuwelijk - 30 juli 2017

Havenstraat - 29 juli 2017

Neem je bed op... - 26 juli 2017

Streetlife 9 - 17 juli 2017

Streetlife 8 - 17 juli 2017

I love my accountant - 17 juli 2017

Streetlife 7 - 17 juli 2017

Streetlife 6 - 17 juli 2017

Spuistraat - 15 juli 2017

Mirror, mirror... - 14 juli 2017

Prikkelende kunst... - 24 juni 2017

Streetlife 5 - 23 juni 2017

Streetlife 4 - 14 juni 2017

Streetlife 3 - 13 juni 2017

Streetlife 2 - 31 mei 2017

Streetlife 1 - 31 mei 2017

Oranje-Vrijstaatkade - 23 mei 2017

Kinkerstraat - 21 mei 2017

Refugee art - 16 mei 2017

Records forever - 1 april 2017

Buurvrouw: 'Ik plak er een ballonnetje op om het wat op te vrolijken' - 8 augustus 2016

Deftige dame - Waterlooplein, 6 augustus 2016

Deftige dames - Plantage Middenlaan, 5 augustus 2016

Ik sta op wacht, 5 augustus 2016

Nieuwe Rembrandt, 29 juli 2016

Nieuwe Van Gogh, 28 juli 2016

Moon ter Velde, 18 juli 2016

Zonder titel - 9 maart 2016

Exit Zwarte Piet - 7 november 2015

Hard Days Night - 25 oktober 2015

Badkuipen - 18 oktober 2015

Zwarte kunst - 6 oktober 2015

Steuntje - 6 oktober 2015

Beestjes - 6 oktober 2015

 

Meer / More >